تله‌ی دوپامین فیک اینستا
زمان خواندن: ۶ دقیقه
این روزا انقدر سرم شلوغه که روزی 1 وعده غذا میخورم. تمام وقت دارم روی کار جدیدی که میسازم کار میکنم.
قرار نبود اینجوری فشرده بشه ولی بعضی چیزا دست تو نیست و باید براشون وقت بذاری..
پری‌روز خیلی خسته بودم دراز کشیدم گوشیو برداشتم توش کتاب بخونم.
یهو چشمم اینستارو گرفت.
رفتم تو اینستا دو سه تا ویدیو میکس و طبیعت اینجور چیزا ببینم سرگرم بشم..
یهو به خودم اومدم گفتم اومدی استراحت کنی نه اینکه ذهنتو خسته کنی! رفتم vpn رو قطع کنم دیدم نزدیک نیم ساعت داشتم ریلز میدیدم!
و اون لحظه ی بستن اینستا یه حس «کاش میشد بیشتر ببینم» طوری اومد..
این حس هیچ وقت دست از سرمون برنمیداره…
ولی الان شرایط فرق داره واقعا…
تو این نامه میخوام در مورد این بگم که چرا این دلخوشی داره برامون گرون تموم میشه و چطور یه دلخوشی دیگه جایگزینش کنیم.. و .. مسلما قرار نیست در مورد اون حرفای کلیشه ای اینستاگرامی حرف بزنیم.. مثل همیشه واقعی!
خب موضوع اینه که ما فکر میکنیم اینستاگردی و این چیزا سرگرمیه.
اما نیست!
قبلا یه پست تو اینستا نوشته بودم در مورد پوسیدگی مغزی که وایرال شد..؟ اونجا گفته بودم که این کار مغزتو داغون میکنه و اون خرابی رو کل زندگیت تاثیر میذاره.
تهش باعث میشه یه آدم فرسوده و خموده بشی و زندگیت به فنا بره..
الان خیلیا اینجورین… شرایط و فشارها همه رو افسرده و تحریک پذیر کردن.
چیزی که میگم برا این نیست که بتونیم شرایط رو نادیده بگیریم. واقعا چیزی نیست که بتونی نادیده بگیری هر روز زندگیت باهاش درگیری… برا این میگم که شرایطو برای خودمون بدتر و سخت تر از این نکنیم.
ببین ما میدونیم قند و شکر ضرر دارن. ولی باز بستنی میخوریم. چای رو با قند میخوریم. کیک و شیرینی میخوریم و …
چرا؟ چون در لحظه طوریمون نمیشه! ضرر رو همون لحظه نشون نمیده!
ولی کسی که قند خونش بالاست اگه دو بار بخوره حالش بد میشه..! نباید بخوره. حتا میوه و نون و … خب؟
شرایط روحی روانی ما الان شبیه اونیه که قند خونش بالاست!
مصرف دوپامین اینجوری حالمون رو خیلی بدتر میکنه.
نمیخوام اینجا فکت بیارم فلان تحقیق نوروساینس چی گفته، اگه علاقه داشتین خودتون برید سرچ کنین یا از ai بپرسین.
میگن که دوپامین هورمون پاداشه.
ولی بیا اینجوری فکر کنیم که دوپامین هورمون ولع و خواستنه..!
وقتی اون ریلزا رو تند تند میدی بالا این ولع رو به اوج میرسونی.
این حالتو خوب میکنه. چون سطح دوپامین از متوسط میره بالا! ولی بعدش چی میشه..؟
بلافاصله سقوط میکنه و میاد زیر همون سطح پایه و طبیعی..!
این افت وحشتناک همون چیزیه که بهت حس بی حسی و پوچی میده.
و تو واسه فرار از این تاریکی دوباره پناه میبری به گوشی و اینستا.
یه چرخه باطل که روحت رو فرسوده میکنه…
ما تو مسیر هر کاری یه دره تاریک داریم به اسم دره‌ی مرگ (یا منطقه تسلیم)!
همون بازه چند ماه تا یک سالی که هیجان اولیه شروع کار خوابیده اما هنوز نتیجه خاصی هم نگرفتی.
این دقیقا همون جاییه که باید دندون رو جیگر بذاری و ادامه بدی دیگه..! اینجا همون جای تاریکه که خیلیا کار رو رها میکنن میگن جواب نمیده.. (کار منظورم هر پروژه‌ایه.. ساختن هیکل، یاد گرفتن ساز، ساخت کسب و کار، … هرچی) اینجا باید دووم آورد!
اما مغزی که به لذت های چند ثانیه ای معتاد شده عمرا بتونه تو این منطقه دوام بیاره..!
آدمایی که درگیر این اعتیادای مدرن میشن افق دیدشون به شدت کوچیک میشه…
تحقیقات نشون میده اونا ته تهش بتونن تا ۹ روز آینده شون رو ببینن. درحالی که یه ذهن سالم افق دیدش چند ساله است!!
حالا فشارها و شرایط خاص ما رو هم بهش اضافه کنین!
واسه همینه که خیلی وقتا تو منطقه تسلیم جا میزنیم و همه چیز رو نصفه ول میکنیم.
یه فشار پنهان دیگه ای هم هست که خیلیا بهش توجهی نمیکنن.
خیلی وقتا ما فرسوده میشیم چون داریم تو مسیری سگ دو میزنیم که قلبا بهش باوری نداریم..
تلاش میکنیم چون مجبوریم.
وقتی درون و بیرونت همسو نباشه مقاومت ذهنی هزار برابر میشه!!
اون وقت انجام یه کار ساده شبیه اینه که داری کوه میکنی. و خب طبیعیه که مغزت برای فرار از این فشار وحشتناک بره سراغ در دسترس‌ترین لذت‌ها!
اینکه انقدر در مورد رسالت زندگی تاکید میکنم یه دلیل دیگه‌ش هم اینه!
حالا چیکار کنیم؟
۲ تا قدم قاطع و عملی هست که از همین امروز اگه دلت بخواد میتونی اجراشون کنی.
قدم اول تنظیم مجدد این ولعه.
باید ورودی های سریع و چیپ رو قطع کنی.
نمیگم برو تو غار. اما اون اپلیکیشن های مخرب رو پاک کن یا یکی دو روز تو هفته کلا گوشی رو بذار کنار.
بذار سطح پایه دوپامینت بیاد پایین.
اون وقت میبینی که کارهای ساده کلی برات لذت بخش میشن.
کنارش بیا تو طول هفته واسه خودت برنامه های سالمی بچین که از چند روز قبل واسه رسیدنشون لحظه شماری کنی.
این انتظار مثبت همون موتور محرک طبیعیه که شبکه‌های اجتماعی ازمون گرفتن!!
قدم دوم مهندسی اصطکاکه.
میخوای یه عادت مخرب رو کم کنی؟ براش مانع درست کن.
میخوای یه چیز غیر ضروری بخری؟
به خودت بگو بیست و چهار ساعت دیگه میخرمش.
صفحه گوشیت رو سیاه سفید کن.
برعکسش واسه کارای مهمت اصطکاک رو بردار.
صبح که بیدار میشی بدون هیچ تشریفات عجیبی بشین پای کار.
اینو یادت باشه، صد در صد قطع کردن یه کار خیلی راحت تر از اینه که بخوای نود درصد کنترلش کنی!
وسط این همه وسوسه و ولع ذهنی، میانه روی کردن فقط انرژیتو از بین میبره. با کله بپر توش و پشت سرتو نگاه نکن.
میدونم این روزا تلاش کردن واقعا سخته.
برا منم سخته. هر روز با اینترنت و قطعی برق و چیزای دیگه داستان دارم و وقت و انرژی زیادی ازم میگیره و اعصابمو خرد میکنه.
همیشه گفتم بازم میگم، انرژی روانی ما خیلی مهمه!
گوشی و اپ ها و شبکه‌های اجتماعی طوری طراحی شدن که توجه و انرژی روانی تو رو بدزده.
وقتی کم میاری خودت رو سرزنش نکن. شرایط خیلی سخته واقعا! تقصیر تو نیست!
اما تسلیم هم نشو.
نیازی نیست یه شبه همه چیز رو تغییر بدی.
با خودت و بقیه آدما مهربون باش و مراقب انرژی روانیت باش. مهم‌ترین دارایی ما الان همینه.
نامه‌ی این هفته طولانی شد.. خیلی خواستم کوتاه بنویسم ولی کوتاه‌تر از این نشد.
مرسی که تا آخر خوندی!
امیدوارم تو زندگی واقعیت تستش کنی.
آخر هفته خوبی داشته باشی.
ارادتمند،
رضا.
من سعی میکنم کارم رو تمیز نگه دارم و هیچ اسپانسرشیپی رو تاحالا قبول نکردم. برندای بزرگی مثل کاله و پاسارگاد و ... درخواست اسپانسری دادن که نپذیرفتم. چون نمیخوام روح کارم رو بفروشم.
بنابراین تمام کار من توسط شما خواننده‌ها ساپورت میشه. اگه دوست دارین سهمی تو حمایت این کار (و پادکست) داشته باشین میتونین از طریق دکمه‌ی زیر حمایت مالی کنین! هیچ اجباری نیست و این صرفا یک درِ باز هست!
همین که هستین برای من بسیار ارزشمنده.